{"id":370,"date":"2017-09-14T18:36:26","date_gmt":"2017-09-14T15:36:26","guid":{"rendered":"http:\/\/ozmeric.av.tr\/?p=370"},"modified":"2017-09-14T18:54:52","modified_gmt":"2017-09-14T15:54:52","slug":"cekvesenettenoturuborcluolmadiginintespitidavasiveispatkurallari","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/ozmeric.av.tr\/index.php\/2017\/09\/14\/cekvesenettenoturuborcluolmadiginintespitidavasiveispatkurallari\/","title":{"rendered":"\u00c7EK VE SENETTEN \u00d6T\u00dcR\u00dc BOR\u00c7LU OLMADI\u011eININ TESP\u0130T\u0130 DAVASI VE \u0130SPAT KURALLARI"},"content":{"rendered":"

\u00c7EK VE SENETTEN \u00d6T\u00dcR\u00dc BOR\u00c7LU OLMADI\u011eININ TESP\u0130T\u0130 DAVASI VE \u0130SPAT KURALLARI<\/strong><\/p>\n

Av.Merve Ay\u00e7e \u00d6ZMER\u0130\u00c7
\nEyl\u00fcl, 2017<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7ek ve (bono niteli\u011fine sahip) senetlerin ticari hayat\u0131n bir gere\u011fi olarak \u00f6deme vas\u0131tas\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131 ile s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u00c7ek ve senetler \u00e7o\u011fu kere bir s\u00f6zle\u015fmenin ifas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak verilmektedir. Ancak s\u00f6zle\u015fmenin ifas\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00e7\u0131kan (mal\u0131n ve\/veya hizmetin ay\u0131pl\u0131 olmas\u0131, gecikmi\u015f ifa, ay\u0131pl\u0131 ifa, s\u00f6zle\u015fmeye ayk\u0131r\u0131 ifa, hat\u0131r senedi verilmesi) sorunlar sebebiyle s\u00f6zle\u015fen di\u011fer tarafa verilmi\u015f bulunan senetlerin tahsil edilmesi \u00a0\u00e7o\u011fu kez ma\u011fduriyetlere sebep vermektedir.<\/p>\n

Hukukumuzdaki ispat kurallar\u0131 gere\u011fi \u00e7ekin veya senetten \u00f6t\u00fcr\u00fc bor\u00e7lu bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n iddias\u0131n\u0131n kabul edilebilir olmas\u0131 i\u00e7in, \u00f6ncelikle bu konudaki ispat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yerine getirilmesi gerekmektedir. Di\u011fer bir deyi\u015fle, \u00e7ek veya senetten \u00f6t\u00fcr\u00fc bor\u00e7lu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eden ki\u015fi, a\u00e7aca\u011f\u0131 menfi tespit davas\u0131nda bu iddias\u0131n\u0131 yaz\u0131l\u0131 delil ile ispat ile m\u00fckelleftir. (\u0130\u015f\u00e7i-i\u015fveren ili\u015fkisinden kaynaklanan ili\u015fkilerdeki tan\u0131k ile ispata ili\u015fkin uygulamalar sakl\u0131d\u0131r.)<\/p>\n

\u00c7ek ve senedin aralar\u0131nda bulundu\u011fu kambiyo senetleri, \u201csoyut bor\u00e7 ikrar\u0131n\u0131 i\u00e7eren senet\u201d niteli\u011findedir. Hukuk d\u00fczenimizde soyut bor\u00e7 ikrar\u0131 kural olarak ge\u00e7erli olup, soyut bor\u00e7 ikrar\u0131nda bulunan bor\u00e7lu kar\u015f\u0131s\u0131nda alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n sebebini ispat etmesi kural olarak zorunluluk arz etmez. Bu a\u015famada senet alacakl\u0131s\u0131n\u0131, senetten \u00f6t\u00fcr\u00fc alacakl\u0131 oldu\u011funu ispat bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131ca bir ispat vas\u0131tas\u0131na gerek duymaz.<\/p>\n

\u00c7ek ve senet ile bor\u00e7 alt\u0131na giren kimse, bor\u00e7lu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor ise bu hususu ispat etmek y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc alt\u0131na girmektedir. \u00c7ek veya senedin bedelsiz oldu\u011fu iddia edilmesi sureti ile a\u00e7\u0131lan menfi tespit davas\u0131nda ispat k\u00fclfeti davac\u0131 bor\u00e7luya d\u00fc\u015fmektedir. Y\u00fcksek Mahkeme\u2019nin yerle\u015fik i\u00e7tihad\u0131 ve \u00f6\u011fretideki g\u00f6r\u00fc\u015fler de bu y\u00f6ndedir. (Bkz. Yarg. HGK. 29.09.1976, 11\/497-2564; Yarg. TD. 23.11.1970, 2787\/4659; Yarg. 11. HD. 30.04.1984, 2460\/2584; B. KURU, Hukuku Muhakemeleri Usul\u00fc, C.2, s. 367, UYAR, Olumsuz Tespit Davalar\u0131, s. 560, B. UMAR\/E. YILMAZ, \u0130spat Y\u00fck\u00fc, s. 132; Yarg. 19. HD. 22.09.1992; 8658\/4353; YKD. Mart 1993, C. 19, S.3, s. 415 vd; E. ERTEK\u0130N\/\u0130. KARATA\u015e, Uygulamada Ticari Senetler, s. 707).<\/p>\n

Nihayetinde bor\u00e7lunun senedinin bedelsizli\u011fine ili\u015fkin olarak; \u00f6nce borcun sebebini, daha sonra da bu sebebin ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fini yahut ge\u00e7ersizli\u011fini veya sebebe ba\u011fl\u0131 olarak \u00f6deme gibi borcu sona erdiren bir olguyu ispat ile y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. E\u011fer bu ispat ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015f ise bor\u00e7luya alacakl\u0131ya yemin teklif edebilece\u011fi hat\u0131rlat\u0131larak buna g\u00f6re karar verilmesi gerekti\u011fi Yarg\u0131tay kararlar\u0131nda s\u0131kl\u0131kla ifade olunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bununla beraber istisnai bir hal olarak faktoring \u015firketlerinin devrald\u0131klar\u0131 alacak bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131 bir d\u00fczenleme \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Buna g\u00f6re faktoring \u015firketinin devir ald\u0131\u011f\u0131 alacak, bir kambiyo senedinden kaynaklan\u0131yor olsa bile alaca\u011f\u0131 do\u011furan temel ili\u015fkiye ait fatura veya benzeri belgelerle bunu tevsik edilmelidir.<\/p>\n

Bedelsizlik iddias\u0131nda bulunulan \u00e7ek veya senet alacakl\u0131 taraf\u0131ndan 3. ki\u015filere ciro edilmi\u015f de olabilir. Bu halde alacakl\u0131 ile bor\u00e7lu aras\u0131ndaki ili\u015fkiden kaynaklanan ki\u015fisel defiler ancak ba\u015fvuran hamile bile bile bor\u00e7lu zarar\u0131na hareket ettikleri durumda ileri s\u00fcr\u00fclebilecektir. Bu halde \u00f6rnek olarak \u00e7ek bor\u00e7lusu imzan\u0131n kendisine ait olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 3.ki\u015fiye kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcrebilir. Ancak \u00e7ek bor\u00e7lusu s\u00f6zle\u015fme konusu edimin ifa edilmedi\u011fini, hamile kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcremez, me\u011ferki hamil bilerek bor\u00e7lu zarar\u0131na bilerek hareket etsin.<\/p>\n

Yine 6102 say\u0131l\u0131 TTK’n\u0131n 792. maddesinde “\u00c7ek, herhangi bir suretle hamilin elinden \u00e7\u0131km\u0131\u015f bulunursa, ister hamile yaz\u0131l\u0131, ister ciro yoluyla devredilebilen bir \u00e7ek s\u00f6z konusu olup da hamil hakk\u0131n\u0131 790’\u0131nc\u0131 maddeye g\u00f6re ispat etsin, \u00e7ek eline ge\u00e7mi\u015f bulunan yeni hamil ancak \u00e7eki k\u00f6t\u00fcniyetle iktisap etmi\u015f oldu\u011fu veya iktisapta a\u011f\u0131r bir kusuru bulundu\u011fu takdirde o \u00e7eki geri vermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.” denilmi\u015ftir. \u0130stirdat davas\u0131nda davac\u0131n\u0131n senedin r\u0131zas\u0131 hilaf\u0131na elinden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve senedi elinde bulunduran\u0131n k\u00f6t\u00fc niyetli ve iktisab\u0131nda a\u011f\u0131r kusurlu oldu\u011funu ispat etmesi gerekir. (Poroy\/Tekinalp, K\u0131ymetli Evrak, s. 127; \u00d6ztan, K\u0131ymetli Evrak, s. 294; K\u0131nac\u0131o\u011flu, K\u0131ymetli Evrak, s. 73; Pula\u015fl\u0131, K\u0131ymetli Evrak, s. 51; \u00d6zt\u00fcrk Dirikkan, Ziya ve \u0130ptal, s. 52; G\u00fcltekin, Ziya ve \u0130ptal, s. 92).<\/p>\n

Uygulamada senetteki malen kayd\u0131 da ispat y\u00fck\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir de\u011fi\u015fiklik yaratmamaktad\u0131r. Yarg\u0131tay uygulamas\u0131nda ancak senetteki malen kayd\u0131 yerine senedin nakit kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yahut nakden kayd\u0131 yerine senet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda mal verildi\u011fi iddias\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde senedin talil edilmi\u015f ve ispat y\u00fck\u00fcn\u00fcn yer de\u011fi\u015ftirmi\u015f oldu\u011fu kabul edilmektedir. Bunun haricinde nakden veya malen kay\u0131tlar\u0131n\u0131n ispat y\u00fck\u00fc \u00fczerinde bir etkisi bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi senetteki malen kayd\u0131 senet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n fatura ve benzeri deliller ile ispat\u0131 gerekece\u011fi sonucunu do\u011furmamaktad\u0131r.<\/p>\n

Netice olarak ma\u011fduriyetlerin \u00f6nlenmesi i\u00e7in, \u00e7ek ve senetlerin tesliminde \u00f6ncelikle bu evraklar\u0131n hangi hukuki ili\u015fkiye dayan\u0131larak verildi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde yaz\u0131l\u0131 belge d\u00fczenlenmesi \u00f6nem arzetmektedir. Bu halde s\u00f6z konusu senetlerin dayana\u011f\u0131 hakk\u0131ndaki ispat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc sa\u011flanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Bu a\u015famadan sonra s\u00f6zle\u015fmenin yerine getirilmedi\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki ispat\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ya da senet bedelinin \u00f6dendi\u011finin yaz\u0131l\u0131 belge ile ispatlanmas\u0131 halinde bedelsizlik iddias\u0131 menfi tespit davas\u0131nda hukuken korunacakt\u0131r. Menfi tespit davas\u0131 konusu te\u015fkil eden alaca\u011f\u0131n \u00f6denmesi halinde talep bedelin istirdad\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fecektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7EK VE SENETTEN \u00d6T\u00dcR\u00dc BOR\u00c7LU OLMADI\u011eININ TESP\u0130T\u0130 DAVASI VE \u0130SPAT KURALLARI Av.Merve Ay\u00e7e \u00d6ZMER\u0130\u00c7 Eyl\u00fcl, 2017 G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7ek ve (bono niteli\u011fine sahip) senetlerin ticari hayat\u0131n bir gere\u011fi olarak \u00f6deme vas\u0131tas\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131 ile s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u00c7ek ve senetler \u00e7o\u011fu kere bir s\u00f6zle\u015fmenin ifas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak verilmektedir. Ancak s\u00f6zle\u015fmenin ifas\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u00e7\u0131kan (mal\u0131n ve\/veya hizmetin ay\u0131pl\u0131 olmas\u0131, gecikmi\u015f ifa, ay\u0131pl\u0131 ifa, s\u00f6zle\u015fmeye ayk\u0131r\u0131 ifa, hat\u0131r senedi verilmesi) sorunlar sebebiyle s\u00f6zle\u015fen di\u011fer tarafa verilmi\u015f bulunan senetlerin tahsil edilmesi \u00a0\u00e7o\u011fu kez ma\u011fduriyetlere sebep vermektedir. Hukukumuzdaki ispat kurallar\u0131 gere\u011fi \u00e7ekin veya senetten \u00f6t\u00fcr\u00fc bor\u00e7lu bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n iddias\u0131n\u0131n kabul edilebilir olmas\u0131 i\u00e7in, \u00f6ncelikle bu konudaki ispat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yerine getirilmesi gerekmektedir. Di\u011fer bir deyi\u015fle, \u00e7ek veya senetten \u00f6t\u00fcr\u00fc bor\u00e7lu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eden ki\u015fi, a\u00e7aca\u011f\u0131 menfi tespit davas\u0131nda bu iddias\u0131n\u0131 yaz\u0131l\u0131 delil ile ispat ile m\u00fckelleftir. (\u0130\u015f\u00e7i-i\u015fveren ili\u015fkisinden kaynaklanan ili\u015fkilerdeki tan\u0131k ile ispata ili\u015fkin uygulamalar sakl\u0131d\u0131r.) \u00c7ek ve senedin aralar\u0131nda bulundu\u011fu kambiyo senetleri, \u201csoyut bor\u00e7 ikrar\u0131n\u0131 i\u00e7eren senet\u201d niteli\u011findedir. Hukuk d\u00fczenimizde soyut bor\u00e7 ikrar\u0131 kural olarak ge\u00e7erli olup, soyut bor\u00e7 ikrar\u0131nda bulunan bor\u00e7lu kar\u015f\u0131s\u0131nda alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n sebebini ispat etmesi kural olarak zorunluluk arz etmez. Bu a\u015famada senet alacakl\u0131s\u0131n\u0131, senetten \u00f6t\u00fcr\u00fc alacakl\u0131 oldu\u011funu ispat bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131ca bir ispat vas\u0131tas\u0131na gerek duymaz. \u00c7ek ve senet ile bor\u00e7 alt\u0131na giren kimse, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":372,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[57,52,58,55,56,54,53],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/ozmeric.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/370"}],"collection":[{"href":"http:\/\/ozmeric.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/ozmeric.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/ozmeric.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/ozmeric.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=370"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/ozmeric.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/370\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":375,"href":"http:\/\/ozmeric.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/370\/revisions\/375"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/ozmeric.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/372"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/ozmeric.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=370"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/ozmeric.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=370"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/ozmeric.av.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=370"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}