ANONİM VE LİMİTED ŞİRKETLERİN ÖZELLİKLERİ VE FARKLARI

ANONİM VE LİMİTED ŞİRKETLERİN ÖZELLİKLERİ VE FARKLARI

Av.Merve Ayçe ÖZMERİÇ

Şubat 2019,

Şirket kuruluşlarında tür seçiminde sermaye şirketleri türü olan anonim ve limited şirketlerin özelliklerinin bilinmesi gerekliliği hasıl olmaktadır. Bu aşamada ülkemizde en çok görülen sermaye şirketi limited şirket tipi olmakla beraber, kurumsal yapıya kavuşmak ve sermayesini arttırmak veyahut halka açılmak isteyen şirketler anonim şirket tipini de tercih etmektedir. Yine limited şirket ortaklarının amme borçlarından sorumluluğunun olması sebebiyle  anonim şirket tipi tercih edilmektedir.

Anonim Şirket

Anonim şirketler, büyük iktisadi amaçlara ulaşabilmek düşüncesi ile ortaya çıkmış bir birleşme türüdür. Anonim ortaklıklarda sermayenin belirli ve küçük paylara ayrılmış olması ve bu payların kıymetli evrak niteliğinde senetlere bağlanması ve devirlerinin kolaylaştırılması ve böylece ortaklığa toplumdaki her kesimden kişilerin katılması temin edilmek suretiyle küçük tasarrufların büyük sermayeye dönüşmesi sağlanmaktadır. (Pulaşlı, Şirketler Hukuku Genel Esaslar, Ankara, Adalet, 2016, s.262)

Anonim şirket asgari bir sermayeyle kurulması mümkün, ortakların sorumluluğu sınırlı ve payların devri şahıs şirketlerine oranla kolay olduğu için çok sayıda kişinin biraya gelmesine ve dolayısıyla çok büyük sermayelerin toplanmasına elverişli niteliktedir. Küçük tasarrufların bir araya gelmesini sağlayarak büyük sermayeler oluşturur, bu sermayeleri ekonominin hizmetine sunarak büyük yatırımlar yapılmasına ve önemli projelerin hayata geçirilmesine olanak sağlamaktadırlar. Küçük tasarruf sahipleri, bu şirketlere ortak olmak suretiyle hem dolaylı olarak büyük iş ve yatırımların ortağı konumuna girerler, hem şirket karından pay alma olanağı kazanırlar. (Fatih Bilgili, Ertan Demirkapı, Ticaret Hukuk Bilgisi, Bursa, 2013, Dora, s.221)

Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan ve borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu bulunan bir şirkettir.

Anonim ortaklık bir ticaret ve sermaye ortaklığıdır. (TTK md.124/1), sermaye ortaklığının ana (proto) tipidir, tüzel kişiliği haizdir. (TTK md.16/1) Anonim ortaklığın sermayesi belirlidir, onun için sermayesi ancak TTK’da öngörülen işlemler yapılarak arttırılabilir veya azaltılabilir. Anonim ortaklığın sermayesi paylara bölünmüştür, anonim ortaklık sermayesine katılan birçok hakları bulunan payın sahibi olan kişi Türk Hukukunda özel bir terim olan “pay sahibi” ile ifade edilir. (Ünal Tekinalp, Sermaye Ortaklıklarının Yeni Hukuku, İstanbul, Vedat, 2015, s.73.)

Anonim şirket kurulması için en az bir pay sahibi bulunması gerekli olmakla beraber, pay sahipleri sadece taahhüt etmiş oldukları sermaye payları ile ve şirkete karşı sorumludurlar. (TTK md.329) Anonim şirketler, kanunen yasaklanmamış her türlü ekonomik amaç ve konular için kurulabilirler. (TTK md.331)

Anonim şirketlerin en az sermaye tutarı 50.000 TL olup, halka açık olmayan anonim şirketlerde kayıtlı sermaye sisteminin kabul edilmiş olması halinde asgari sermaye tutarı 100.000 TL’dir.(TTK md.332)

Anonim şirketin zorunlu organları Genel Kurul ve Yönetim Kuruludur. Yönetim Kurulu anonim ortaklığın yönetim ve temsil organıdır, yönetme işlevi nedeniyle dış organ niteliğindedir. Genel Kurul ise iç organdır ve yürütmeye ilişkin görevleri yoktur. Genel Kurul pay sahipliği haklarının büyük çoğunluğunun kullanıldığı organdır, yönetim kurulunun seçimi, azli, ibrası, ücret ve huzur haklarının belirlenmesi yetkilerine sahiptir ve esas sözleşme değişikliği, birleşme, bölünme, tür değişikliği gibi yapısal düzenlemeleri karar bağlamaktadır. Bu iki organ arasında altlık-üstlük ilişkisi yoktur, işlev ayrılığı vardır. (Tekinalp, a.g.e., s.215.)

Mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu uyarınca denetim kurulu denetim ve gözetim görevini üstlenen anonim şirketin zorunlu bir organı iken, TTK md. 399 ve 400 uyarınca denetçi veya denetçiler organ niteliğinde olmadığı anlaşılmaktadır. TTK ile denetçi veya denetçiler şirkete denetleme hizmetini sunmaktadırlar.

Anonim şirketlerde pay sahiplerinin kamu borçlarından ötürü sorumluluğu söz konusu olmamakla beraber, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkındaki Kanun mükerrer madde 35 kapsamında, kanuni temsilci sıfatını haiz yönetim kurulu üyeleri şirketten tahsil edilemeyen kamu borçlarından ötürü sorumludur.

Limited Şirket

Limited şirket, bir veya birden fazla gerçek veya tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı altında kurulan, esas sermayesi belirli olan ve esas sermayenin payların toplamından oluştuğu bir sermaye şirketidir.

6102 sayılı yeni TTK ile limited ortaklık anonim ortaklığa daha da yaklaşmış olup, esas sermaye payları gruplara ayrılabilen, gruplara imtiyaz tanınabilen, intifa senedi çıkarabilen, yönetim ve temsil organı olarak seçilmiş müdürü veya müdürler kurulu başkanı bulunan, özellikle müdürler kurulu yönetim kurulu gibi çalışan Bakanlar Kurulu’nun belirlediği ortaklıklarda bağımsız denetimi, TMS’lere tabi finansal tabloları ve internet sitesiyle bilgi toplumuna hitap edebilen, ortakların ve üçüncü kişilerin menfaatlerinin etkili hükümlerle korunduğu, şeffaf, sınırlı sorumlu bir ticaret ortaklığı şeklini almıştır.(a.e., s.518)

Limited şirket ortakları, şirket borçlarından sorumlu olmayıp, sadece taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle ve şirket sözleşmesinde öngörülen ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlüdürler.

Limited şirket, kanunen yasak olmayan her türlü ekonomik amaç ve konu için kurulabilir. (TTK md.573) Limited şirket en az bir, en fazla elli ortak ile kurulabilmektedir. (TTK md.574). Limited şirketin en az sermaye tutarı 10.000 TL’dir

Türk Ticaret Kanunu sistemine göre, limited şirketlerin iki zorunlu organı bulunmaktadır, Genel Kurul ve müdürlerdir. Denetime tabi olan limited ortaklıklarda da denetçi veya denetçiler organ niteliğinde değildirler. Limited şirketteki müdür veyahut müdürler kurulu yönetim organıdır. Anonim şirketlerde olduğu gibi limited şirketlerde de bu iki organ arasından altlık-üstlük ilişkisi bulunmamaktadır, hiçbir kanuni organ diğerine talimat veremeyeceği gibi, diğer organın yetkilerini devralamaz veya ona yetkisini devredemez. İşlevler ayrılığı ilkesinin hukuki desteği Kanunda hem genel kurulun hem de müdürlerin devredilmez görevlerinin açıkça belirtilmiş olmasında bulmaktadır. (Tekinalp, a.e., s.585.)

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkındaki Kanunun 35. maddesi uyarınca, limited şirket ortakları, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumludurlar. Ortakların vergi borçlarından sorumluluğu sermaye hissesiyle orantılıdır. Ortakların vergi borçlarından sorumluluğu müteselsil değil, müşterek bir sorumluluk türüdür. Örnek olarak,1.000.000,00-TL vergi, ceza ve gecikme zammı bulunan limited şirketin %40 oranında hissesi olan ortağı, vergi borcunun şirketten tahsil edilmemesi halinde, borcun %40’ı olan 400.000,00-TL için 6183 sayılı Kanun md. 35’e göre takip edilebilecektir. Ancak şirket ortaklarının hepsinin müdür olması halinde sermaye hissesi oranında sorumluluktan bahsedilemez. Zira bu halde ortak ve müdür sıfatını taşıyanlar hakkında 6183 sayılı kanunun mükerrer 35.maddesi uyarınca takip yapılacak, yani limited şirketin vergi borcunun tamamından sorumluluk gündeme gelecektir.( Fatma Ozansoy, “Anonim ve Limited Şirketlerde Vergi Borcundan Dolayı Yönetim Kurulu Üyeleri ile Ortakların Sorumluluğunun Analizi ve Değerlendirilmesi”, Ankara, (Yayımlanmamış Yüksek Yüksek Lisans Tezi), 2008, s.25.) Ortağın payını devretmesi halinde vergi borçlarından sorumluluğu ise ancak ortak olduğu dönemle sınırlı olacaktır.

Anonim Şirket ile Limited Şirket Arasındaki Farklar

Limited şirketler anonim şirketler gibi sermaye şirketi kategorisinde yer almakla beraber, kendilerine has özellikleri bulunmaktadır. Anonim ve limited şirket arasındaki farklar şu şekilde açıklanabilir (Bilgili, Demirkapı, a.g.e., s.297)

1. Her iki şirkette en az bir ortakla kurulabilir. Anonim şirketlerde ortak sayısı bakımından herhangi bir sınır bulunmazken, limited şirkette ortak sayısı azami 50 (elli) kişidir.
2. Anonim şirkette esas sermaye ve kayıtlı sermaye sistemi vardır. Limited şirkette yalnızca esas sermaye sistemi vardır. Anonim şirkette esas sermaye sisteminde asgari sermeye 50.000TL; kayıtlı sermaye sisteminde en az 100.000 TL’dir.
3. Anonim şirket iç ve dış kaynaklardan sermaye artırarak ve özellikle sermaye taahhüdü yoluyla yani dış kaynaklardan sermaye artırarak halka açılma imkânına sahipken, limited şirketlerde halka açıklık statüsüne yer yoktur.
4. Anonim şirketlerde payı temsil eden kıymetli evrak (nama veya hamiline yazılı) çıkarılabilirken, limited şirketlerde ortaklık payını temsil eden belge çıkarılsa bile ve bu nama yazılı olsa dahi kıymetli evrak niteliğinde değildir.
5. Anonim şirketlerde genel kurullarda toplantıda sermaye çoğunluğuna göre temsil esası geçerliyken, limited şirketlerde sermaye ve ortak sayısı itibarıyla çoğunluk ilkesi geçerlidir.
6. Anonim şirketlerde sermaye borcunu yerine getiren ortağın şirket borçlarından sorumluluğu bulunmazken, limited şirketlerde esasen bu ilke geçerli olmakla birlikte istisnai olarak kamu borçlarından dolayı nihai noktada ortakların sermaye payı oranı ile sınırlı sorumluluğu ortaya çıkabilecektir.