YENİ TÜRK TİCARET KANUNU’NUN ANONİM ŞİRKETLERE İLİŞKİN GETİRDİĞİ DEĞİŞİKLİKLER VE YENİLİKLER

YENİ TÜRK TİCARET KANUNU’NUN

 ANONİM ŞİRKETLERE İLİŞKİN GETİRDİĞİ

DEĞİŞİKLİKLER VE YENİLİKLER

2012,  Av.Merve Ayçe ÖZMERİÇ

1. KURULUŞ:

1.1.Kuruluş Şekli:

Eski Türk Ticaret Kanunu’na göre anonim şirketler ani ve tedrici olarak iki şekilde kurulabiliyorlardı. Ani kuruluşta payların tamamı kurucular tarafından taahhüt edilirken, tedrici kuruluşta payların kurucular tarafından taahhüt edilmesi dışında kalan kısım için halka müracaat ediliyordu. Yeni kanun ile tedrici kuruluş kaldırılmış olup, sermaye kurucular tarafından kayıtsız ve şartsız olarak tamamen taahhüt edilmektedir. (ETTK md.276, YTTK md. 335) Bununla beraber sermaye kısmında açıklanacağı üzere kayıtlı sermaye sistemi de getirilmiştir.

1.2.Gerekli Pay Sahibi Sayısı:

Eski Kanuna göre bir anonim şirketin kurulabilmesi için an az 5 pay sahibinin varlığı gerekmekteydi. Yeni kanun ile sadece pay sahibi bir gerçek veya tüzel kişi ile anonim şirket kurulabilmektedir. (ETTK md.277, YTTK md. 338) Şirketin birden fazla pay sahibi varken bu sayının bire düşmesi halinde, Yönetim Kurulu’na bildirim yapılacak, kurul durumu 7 gün içinde tescil ve ilan ettirecektir. Şirketin kendisini tek pay sahibi yapacak şekilde pay iktisabı yasaklanmıştır.

1.3.Kuruluş İşlemleri:

Yeni kanun ile “kurucular beyanı” adı altında yeni bir kurum getirilmiştir. Kurucular tarafından kuruluşa ilişkin beyanlar, ayni sermaye, işletme devralınıyorsa gerekçesi ile beraber bu belgede yer alır. Bunun dışında kuruluşta makine alınması, borçlar, taahhütler, komisyonlar da beyanda alacaktır. Beyanda kuruculara tanınan menfaatler, işlem denetçisine ve diğer kişilere ödenecek ücret vb. hususlarda belirtilmesi gereken diğer konulardandır. (YTTK md. 349) Şirket Yeni Kanuna göre  kurucular beyanı, sermaye taahhüdü ve imzaların noterce onayı ile kurulmakta, Ticaret Sicile tescil ile tüzel kişilik kazanmaktadır.

İşlem denetçisi raporu da yeni kanun ile getirilen diğer bir uygulamadır. Bu raporda kuruluşa ilişkin kanuni şartlara sahip olunup olunmadığı herhangi bir uygunsuzluk ve yolsuzluğun mevcudiyeti denetlenir ve bir rapor hazırlanır. (YTTK md. 351)

Yeni Kanun ile “kuruluş belgeleri” adı altında yeni bir düzenleme getirilmiştir. Kuruluş belgeleri, kurucular beyanı, esas sözleşme, değerlendirme raporları, kurucular ve diğer kişilerle yapılan sözleşmelere, ayın ve işletme devralınmasına ilişkin tüm evraklardan oluşmaktadır. Bu evraklar şirket sicil dosyasına konulacak olup, 5 yıl süre ile de şirket tarafından saklanacaktır. (YTTK md. 336)

Eski Kanunda şirketin kuruluşunun TTSG tarafından tescil ve ilanı 15 gün içinde yapılırken yeni düzenleme ile bu süre otuz güne çıkarılmıştır. Bununla beraber konulacak ayni malvarlığına ilişkin değerleme raporuda ilan edilecek bir husus olarak yeni kanuna eklenmiştir. (ETTK md.300, YTTK md. 354)

Yeni Kanuna göre, kurucular tarafından yapılan masrafların şirketten tahsil edilmesi ancak şirketin kabulüne bağlıdır. (ETTK md.301, YTTK md. 355)

1.4.Zorunlu İçerik:

Yeni kanun ile esas sözleşmenin zorunlu içeriğine birkaç ekleme yapılmıştır. Buna göre payın imtiyazlı olup olmadığı, pay devrinin kısıtlaması, şirketin hesap dönemi ve ilk yönetim kurulu üyeleri esas sözleşmenin zorunlu içeriğine eklenen hususlardır. (ETTK md.279, YTTK md. 339)

1.5.Şirketin Kuruluşta Feshi:

Şirket kuruluşunda kanun hükümlerine aykırılığın var olması halinde menfaati ihlal edilen kişiler Mahkeme’den şirketin feshini talep edebilmektedir. Ancak mahkeme eksikliklerin tamamlanması için süre verir ve süre sonunda eksiklik tamamlanmaz ise fesih kararı verir. Dava şirketin tescil ve ilanından itibaren 3 ay içinde açılması gerekmektedir. (YTTK md. 353)

2. YÖNETİM KURULU:

2.1.Oluşum:

Eski Kanuna göre YK, en az 3 kişiden oluşmak zorundaydı. Yapılan değişiklik ile Yönetim Kurulunun tek kişiden oluşması mümkündür ve üye kişinin pay sahibi olma zorunluluğu ortadan kaldırılmıştır. Ancak YK‘da bulunan kişilerden en az birinin Türkiye’de ikametinin bulunması ve Türk vatandaşı olması gerekmektedir. Yeni Kanun ile getirilen diğer bir değişiklik ise tüzel kişilerin YK’da (kendi seçecekleri) bir temsilci ile temsil olunabilmesidir. (ETTK md.312, YTTK md. 359)

Yeni Kanuna göre YK üyelerinin en az ¼’ünün yükseköğrenim görmüş olması gerekmektedir. (ETTK md.312, YTTK md. 359)

2.2.Toplantı ve  Yeter Sayılar:

Eski Kanunda toplantı için yeter sayı üye sayısının yarısından bir fazla iken yeni kanun ile yeter sayı üyelerin çoğunluğu olarak değiştirilmiştir. (ETTK md.330, YTTK md. 390) Karar yeter sayında bir değişiklik yapılmamış olup katıların çoğunluğunun oyu ile YK’da karar alınacaktır.

Yeni Kanun ile YK toplantılarının elektronik ortamda yapılmasına olanak tanınmıştır. YK ‘na vekil aracılığı ile katılma da yasaklanmıştır. Bununla beraber YK’da, toplantı yapılmaksızın YK’nın bir üyesinin karar önerisine üye tam sayısının çoğunluğunun onayının alınması kaydıyla karar alınması mümkündür. (YTTK md.390, ETTK md.330)

2.3.Batıl Kararlar:

Yeni kanun ile YK batıl olduğuna ilişkin tespitin Mahkemeden istenebileceği belirtilmiştir. Buna göre eşit işlem ilkesine aykırı olan, sermayenin korunmasını gözetmeyen, AŞ‘nin temel yapısına uymayan pay sahiplerinin temel haklarını kısıtlayan, diğer organların devredilemez yetkilerine ilişkin kararlar batıl sayılmıştır. (YTTK md.391)

2.4.Hak, Görev ve Yetkileri ve Yasaklar:

Yeni Kanun ile YK’nun devredilemez görev ve yetkileri düzenlenmiştir. Bunlar; şirketin üst düzey yönetimi, yönetim teşkilatının belirlenmesi, finansal yönetim, müdürler ve imza yetkisine haiz bulunanların atanmaları ve görevden alınmaları, yönetimle ilgili kişilerin üst gözetimi, pay, YK karar ve GK toplantı ve müzakere defterinin tutulması, yıllık faaliyet raporunun, GK toplantı hazırlıklarının yapılması ve kararların yürütülmesi, borca bataklığın bildirilmesidir. (YTTK md. 375)

Yeni Kanun ile YK üyelerinin işlemleri, sözleşmeleri, defter vb. kayıtları inceleme hakkı daha korunaklı hale getirilmiştir. Buna göre YK başkanından inceleme için izin istenecek, reddedildiği takdirde YK’da izin görüşülecek ve yine reddolunması halinde Mahkeme’den karar istenebilecektir. (YTTK md.392, ETTK md.331)

Yönetim Kurulu yeni kanun ile ticari mümessil ve ticari vekil atamak konusunda yetkili kılınmıştır. (YTTK md.368) YK’nın kendi arasındaki yetki ve görev ayrımına ilişkin esas sözleşmedeki hükme dayanarak iç yönerge düzenleyebileceği belirtilmiş bulunmaktadır. (ETTK md.319, YTTK md. 367)

Yeni Kanun ile YK’nın şirket ile işlem yapma yasağının kapsamı genişletilmiştir. Buna göre YK üyesi, 3.dereceye kadar kan ve kayın hısımları, kendisi ve yakınlarının yüzde yirmi ortağı oldukları şirketlerde borçlanmaları yasaklanmıştır. Bu kişilere şirketin kefalet, garanti, kefalet vermesi de yasaklanmıştır. (YTTK md.395)

Şirketin kendi paylarını ivazlı iktisap etmesi ve rehin olarak kabul etmesi esas sermayenin onda birini aşması halinde yasaklanmıştır. Şirketin kendi paylarını iktisap etmesi belli koşullara ve GK yetki kararına (yakın ve ciddi tehlike halinde bu karar aranmaz YTTK md.381) bağlanmıştır. Eski kanunda şirketin kendi paylarını iktisap ve devir alması esas olarak yasaklanmış belli istisnalar ile kabul edilmişti. (ETTK md.329, YTTK md. 379, 380, 381) Eski kanunda pay iktisabının yasağına ilişkin istisnalar yeni kanunda da korunmuştur. (ETTK md.329, YTTK md. 382,383) Bununla beraber kanuna karşı hile başlığı altında şirketin pay iktisabı amacıyla yaptığı avans, ödünç, teminat verilmesine ilişkin işlemlerde geçeriz sayılmıştır. Yeni kanunda külli halefiyet ve cebri icra yoluyla alacağın tahsili maksadı amacıyla ve ivazsız alınan payların iktisaptan itibaren 3 yıl içinde elden çıkarılması gerekmektedir. (YTTK md.384) Kanuna aykırı olarak iktisap edilen payların ise 6 ay içinde elden çıkarılması gerekmektedir. (YTTK md.385) Bu şekilde elden çıkarılmayan payların sermaye azaltılması yoluyla yok edileceği hükme bağlanmıştır. (YTTK md.386)

Yeni Kanun ile şirketin pay taahhüdünde bulunması yasaklanmış ve hatta 3. kişi veya yavru şirketin kendi adına şirket hesabına taahhütte bulunması geçersiz sayılmış, bu aşamada şirketin YK üyelerinin ve kuruluşta kurucuların pay taahhüdünden bizzat sorumlu olacağı düzenlenmiştir. (YTTK md.388)

Yeni Kanun ile tek pay sahibinin bulunduğu anonim şirketlerle pay sahibi arasındaki (önemsiz, günlük ve sıradan işler dışında) sözleşmelerin yazılı olması zorunluluğu getirilmiştir. (ETTK md.321, YTTK md. 371)

Yeni Kanunda şirket adına düzenlenecek belgelerde şirketin merkezi, sicile kayıtlı olduğu yer ve sicil numarasının gösterilmesi gerekmektedir. (YTTK md. 372)

Yeni Kanun ile YK üyelerinin fiillerinden ötürü şirkete verecekleri zararlara karşı sermayenin %25’i oranında sigorta yapılabileceği düzenlemesi eklenmiştir.(YTTK md.361)

Yönetim Kurulu yeni kanun uyarınca bir internet sitesi kuracak ve bu sitede gerekli ilanları yapacaktır. Bu hükme aykırılık halinde YK üyelerinin cezai sorumluluğu gündeme gelecektir. İlanların 6 ay süreyle, finansal tabloların ise 5 yıl süre ile sitede kalması gerekmektedir

Pay senetleri işlem gören şirketlerde riskin erken hesaplanması YK’na verilen yükümlülükler arasındadır. Bu halde gereğinde YK bir komisyon kuracak ve bu komisyonda rapor sunacaktır. (YTTK md. 378)

Yeni Kanun ile Yönetim Kurulu’na mevzuata uygun yıllık faaliyet raporu ve finansal tabloyu bilanço gününü izleyen hesap döneminin ilk üç ayı içinde hazırlamak ve Genel Kurul’a sunmakla yükümlü kılınmıştır. (YTTK md.514-518)

Bununla beraber Yönetim Kurulu bilanço gününden itibaren 6 ay içinde finansal tabloları, YK yıllık faaliyet raporunu, kar dağıtımına ilişkin GK kararının denetçinin 403. madde gereğince verdiği görüşü ve buna ilişkin GK kararını TTSG ilan ettirecek ve şirketin internet sitesine koyacaktır.( YTTK md.524)Yabancı şirketlerin Türkiye şubelerinde ise bu belgeler tabi oldukları hukuka göre onaylatılacak ve 6 ay içinde Türkiye’de yayımlanacaktır.

3.DENETİM VE DENETÇİLER:

3.1.Denetimin Kapsamı:

Yeni Türk Ticaret Kanunu ile anonim şirket ve şirketler topluluğu için finansal tabloların bağımsız denetçi tarafından Türkiye Denetim standartlarına uygun olarak denetlenmesi sistemi getirilmiştir. Bu aşamada denetçi tarafından YK finansal bilgileri ile finansal tabloların tutarlılığı denetlenecektir. Denetimin yapılmaması finansal tabloların ve yıllık faaliyet raporunun düzenlenmemiş sayılmasına yol açmaktadır. (YTTK md.397,398)

3.2.Denetçi Nitelikleri:

Eski Kanunda 5 ten fazla olmamak üzere denetçilerin GK tarafından seçileceği düzenlenmişti. Yeni Kanunda denetçi sayısı bakımından bir sınır getirilmemiştir. Yine bu denetçi GK tarafından seçilecektir ve YK tarafından Türk Ticaret Sicil Gazetesi’nde tescil ve ilanı sağlanacaktır.  Bununla beraber getirilen diğer bir yenilik ise YK ve sermayenin %10’unu oluşturan pay sahiplerinin haklı sebebin varlığı halinde Mahkeme’den yeni bir denetçi atanmasını isteyebilmesidir. Denetçi de haklı sebep varlığı halinde veya kendisine karşı görevden alınma davası açıldığında sözleşmesinin yazılı ve gerekçeli olarak feshetme hakkına sahiptir. (YTTK md.399)

Eski Kanunda şirkette pay sahibi olanlar denetçi olabiliyorlardı. Yeni Kanunda büyük ölçekli anonim şirketler için bağımsız denetim kuruluşlarından, orta ve ufak ölçekli anonim şirketler içinse yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşaviri denetçi olabilecektir. Denetçi şirkette pay sahibi olamadığı gibi kanunda düzenlendiği üzere şirketle hiçbir bağlantısının da olmaması gerekmektedir. Bu düzenlemeler yine işlem denetçisi içinde uygulanacaktır. (YTTK md.400)

3.3.Denetimin İşleyisi, Görüş Yazısı:

Yeni kanunda denetçi gerekli raporu hazırlayabilmek için şirketten finansal tabloları, YK yıllık faaliyet raporu, şirket defterlerini, yazışma ve belgeleri, kıymetli evrakı, borç kasasını, envanteri istemek hakkına sahiptir, YK ise bu belgeleri ibraz etmek yükümlülüğü altındadır. (YTTK md.401)

Denetçi denetim sonucunda geçmiş yıllarla karşılaştırmalı hazırlanmış finansal tabloları konu alan bir rapor düzenleyecek ve raporu YK’na sunacaktır. Şirketin finansal tabloların doğru olduğu, malvarlığı ile finansal durum ve karlılığa ilişkin resmin gerçeğe uygun bulunduğunu ve tabloların bunu dürüst bir şekilde yansıttığına karar verirse olumlu bir rapordan söz edilir. Ancak olumsuz görüş yazılan bir rapor söz konusu ise YK, GK toplantıya çağırır ve görevinden istifa eder. (YTTK md.402,403)

Denetçinin topluluk şirketi veya hakim şirkete ilişkin sınırlı olumlu görüş veya kaçınma yazısı vermişse YK, topluluk tarafından uygulanan işlemler sebebiyle zarara uğradığını açıklamışsa pay sahibi bu ilişkiyi incelemek üzere özel denetçi atanması için dava açabilir. (YTTK md.406)

Şirket ile denetçi arasında yılsonu hesapları finansal tablo, YK yıllık faaliyet raporu, kanun, esas sözleşme hükümlerinin yorumu ve uygulanması konusunda görüş ayrılığı mevcut olduğu halde YK veya denetçi Mahkeme’ye başvurma hakkına sahiptir. (YTTK md.405)

Yeni kanun ile denetçilere rapor tarihinde itibaren 5 yıl süre ile sır saklama yükümlülüğü getirilmiş buna aykırılık halinde şirketin tazminat hakkından bahsedilmiştir. (YTTK md.404)

4. GENEL KURUL

4.1.Toplantıya Çağrı:

Eski Kanunda toplantının çağrısı TTSG’de yapılırken Yeni Kanun’da buna ek olarak internet sitesinde de ilan yapılması gerekmektedir. (YTTK md.414, ETTK md.368)

Yeni Kanun ile GK’un süresi dolmuş olsa bile YK tarafından göreve çağırılabilir. Yine tek bir pay sahibi GK’u toplantıya çağırmak için Mahkeme’ye başvurmak hakkına sahiptir. (YTTK md.410) Azlığın toplantıya çağrı hakkı Yeni Kanunda da korunmuştur.

4.2.Toplantı:

Toplantı ve karar nisabı eski kanun ile aynıdır. Genel Kurul kural olarak sermayenin en az dörtte birini karşılayan pay sahiplerinin veya temsilcileri ile toplanır, kararlar hazır bulunanların çoğunluğu ile alınır. (YTTK md.418, ETTK md.378)

Esas sözleşme değişikliklerinde aranacak toplantı ve karar nisapları ise Yeni Kanun ile önemli ölçüde değiştirilmiştir. (YTTK md.421, ETTK md.388) Buna göre;

• Kural esas sözleşmeyi değiştiren kararlarda sermayenin en az yarısının temsil olunması, toplantıda mevcut bulunanların çoğunluğu aranmaktadır. İkinci toplantı için toplantı nisabı sermayenin en az üçte biridir.(eski kanun ile aynı nisap)
• Şirket merkezinin yurtdışına taşınması ve bilanço zararının kapatılması için yükümlülük ve ikincil yükümlülük koyan kararlarda sermayenin tümünü oluşturan pay sahibi veya temsilcilerinin oybirliği gerektirmektedir.(eski kanunda şirketin tabiyetini değiştirmek, pay sahiplerinin taahhütlerinin artmasına ilişkin kararlarda oybirliği aranıyordu)
• Şirketin işletme konusunun tamamen değiştirilmesi (eski kanunda 2/3 toplantı nisabı, katılanların yarıdan fazlasının olumlu oyu aranıyordu), imtiyazlı pay oluşturulması, nama yazılı payların devrinin kısıtlanmasına ilişkin kararlarda sermayenin %75’ini oluşturan pay sahiplerinin olumlu oyu gerekmektedir.

Genel Kurul toplantısında en az bir YK üyesinin ve murahhas üyelerin bulunması zorunluluğu yeni kanun ile getirilmiştir. Yine denetçi kendisini ilgilendiren GK toplantısında bulunma hakkına sahiptir. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı temsilcileri ise sadece kuruluşu ve esas sözleşme değişikliği Bakanlığın iznine bağlı olan şirket Genel Kurul toplantılarında bulunacaktır. Temsilcinin hangi durumlarda toplantıda bulunulacağı yine Bakanlığın çıkaracağı Yönetmelik ile belirlenecektir. (YTTK md.407, ETTK md.360)

Eski Kanunda olmayan diğer bir düzenleme toplantı başkanlığı ve iç yönergedir. Toplantıyı pay sahibi olması zorunlu olmayan GK tarafından seçilen başkan yönetecek, gereğinde oy toplama memuru ve başkan yardımcısı seçilecektir. Bununla beraber YK ,GK’un çalışma esas ve usullerine ilişkin bir iç yönerge hazırlar ve GK’a onayından sonra yürürlüğe koyar. Bu iç yönergede Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen asgari unsurlar olmalı ve tescil ve ilan edilmelidir. (YTTK md.419)

4.3.Gündeme Madde Eklenmesi:

Yeni kanunda çağrısız GK toplantısı için gündeme madde eklenmesi için oybirliği şartı getirilmiştir. (YTTK md.416)

Yeni Kanun ile azlığın gündeme madde koyması hakkı korunmuş ancak bunun için ilanın TTSG’de yayımlanmasına ilişkin ilan ücretinin yatırılmasından önce YK’na ulaşması gerekmektedir. (YTTK md.411)

Genel kurul toplantı tutanağında yer alması gereken kayıtlar detaylandırılmıştır. Tutanakta pay sahiplerini veya temsilcilerini, bunların sahip oldukları payları, gruplarını, sayılarını, itibarî değerlerini, Genel Kurul’da sorulan soruları, verilen cevapları, alınan kararları, her karar için kullanılan olumlu ve olumsuz oyların sayılarının bulunması gerekmektedir. Tutanak, Toplantı Başkanlığı ve Bakanlık temsilcisi tarafından imzalanacak, aksi hâlde geçersiz olacaktır. Yeni Kanun uyarınca tutanak internet sitesine de konulacaktır. (YTTK md.422, ETTK md.378)

4.4.Görev ve Yetkileri:

Eski Kanunda olmamasına rağmen Yeni Kanun ile GK’un temel devredilemez yetki ve görevleri aşağıdaki şekliyle belirlenmiştir; (YTTK md.408)

• Esas sözleşmenin değiştirilmesi
• Yönetim kurulu üyelerinin seçimi, süreleri, ücretleri ile huzur hakkı, ikramiye ve prim gibi haklarının belirlenmesi, ibraları hakkında karar verilmesi ve görevden alınmaları
• Kanunda öngörülen istisnalar dışında denetçinin ve işlem denetçilerinin seçimi ile görevden alınmaları
• Finansal tablolara, yönetim kurulunun yıllık raporuna, yıllık kâr üzerinde tasarrufa, kâr payları ile kazanç paylarının belirlenmesine, yedek akçenin sermayeye veya dağıtılacak kâra katılması dâhil, kullanılmasına dair kararların alınması
• Kanunda öngörülen istisnalar dışında şirketin feshi
• Önemli miktarda şirket varlığının toptan satışı

Tek pay sahipli anonim şirketlerde GK kararları ancak yazılı olduğu takdirde geçerli olacaktır. (YTTK md.408)

4.5.Kararların İptali ve Batıl Kararlar:

Yeni Kanunda Eski Kanunda olduğu gibi Genel Kurul kararlarının iptal sebepleri aynıdır. Fakat dava açabilmek için Eski Kanunda toplantıda hazır bulunmak ve karara muhalefet şerhini işletmek gerekiyordu. Yeni kanun ile bu sınırlama kalkmış toplantıda hazır bulunma, bulunmama, olumsuz oy kullanma veya kullanmamanın iptal talebinde bulunmaya engel olması söz konusu değildir. (YTTK md.446, ETTK md.381 )

Yeni Kanun ile GK’un batıl yani hükümsüz olan kararlarına ilişkin bir düzenleme yapılmıştır. Bu düzenlemeye göre genel kurula katılma, asgari oy, dava ve kanundan kaynaklanan vazgeçilemez nitelikteki hakları sınırlandıran veya ortadan kaldıran ; pay sahiplerinin bilgi alma, inceleme ve denetleme haklarını sınırlandıran, anonim şirketin genel yapısını bozan ve sermayenin korunması hükümlerine aykırı olan kararların batıl olacağı düzenlenmiştir. (YTTK md.447) Bu hallerden birinin mevcut olması halinde kararın hükümsüzlüğüne ilişkin dava açılabilecektir.

İptal ve butlan davasının açıldığı hallerde bu davanın bilgisi, duruşma günü ve dava neticesi Yeni Kanuna göre şirketin internet sitesinde ilan olunacaktır. (YTTK md.448,450)

5. SERMAYE:

5.1.Asgari Sermaye Miktarı:

Eski kanunda asgari esas sermaye miktarı sermaye sistemine göre bakımından farklılık bulunmamaktaydı. Yeni Kanunda sermayenin tamamının esas sözleşmede taahhüt edilmiş olması halinde asgari 50.000,00-TL; kayıtlı sermayeyi kabul etmiş halka açık olmayan anonim şirketlerde başlangıç sermayesi asgari 100.000,00-TL olarak belirlenmiştir. (ETTK md.272 YTTK md. 332) Halka açık olmayan anonim şirketler kayıtlı sermaye sistemine ilişkin şartlara sahip olup olmadıkları Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın iznine bağlanmış durumdadır.

5.2.Sermaye Olarak Konulabilecek Değerler:

Yeni Kanun ile ayni sermaye olarak konulabilecek değerler açıklığa kavuşturulmuş, fikri mülkiyet hakları ve sanal ortamların da diğer malvarlığı değerleri gibi sermaye olarak konulmasına olanak tanınmıştır. Hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacakların sermaye olarak konulması ise mümkün değildir. (ETTK md.285, YTTK md. 342)

Konulacak ayni sermayenin değerinin şirketin merkezinin bulunduğu Mahkeme tarafından bilirkişi raporu ile tespit edilmesi gerekmektedir. (YTTK md. 343)

5.3.Sermayenin Ödenmesi:

Eski Kanunda pay bedellerinin ödenmesi için muayyen bir süre öngörülmüş iken yeni kanun ile nakden taahhüt edilen payların itibari değerinin en az %25’nin tescilden önce, gerisinin tescili izleyen 24 ay içinde ödenmesi gerekmektedir. (ETTK md.287, YTTK md. 344)

Yeni kanunda nakdi taahhüt edilen sermayenin bankada şirket adına açılacak hesaba ödenmesi gerekliliği düzenlenmiştir. (ETTK mülga md.288, YTTK md. 345)

5.6.Sermaye Artırımı:

Yeni Kanun ile sermaye artırımı bakımından esas sermaye sistemi ve kayıtlı sermaye sistemi arasında farklılıklar bulunmaktadır. Buna göre, esas sermaye sisteminde sermaye artırımına Genel Kurul, kayıtlı sermaye sisteminde Yönetim Kurulu karar vermektedir. Bu kararların 3 ay içerisinde tescil edilmesi gerekmektedir. (ETTK md.391, YTTK md. 456) Esas sermaye sisteminde sermaye artışı esas sözleşme değişikliği ile olmaktadır. Kayıtlı sermaye sisteminde tavana kadar artış konusunda YK’na esas sözleşme ile verilen (en fazla 5 yıl süreyi kapsayan) bir yetki gündemdedir. (YTTK md. 457,458,459, 460)

Eski Kanunda olduğu gibi Yeni Kanunda da pay sahiplerine çıkarılan paydan sermaye oranına göre alma hakkı (rüçhan hakkı) tanınmış olup, bu hakkının haklı sebeplerle sınırlandırılmasına ve devredilmesine olanak tanınmıştır. Bununla beraber Yönetim Kurulu, rüçhan hakkına ilişkin karar gazete dışında şirketin internet sitesinde de yayınlanacaktır. (ETTK md. 394, YTTK md. 461)

Yeni kanunun getirdiği yeni bir sermaye artırımı da iç kaynaklardan sermaye artırımıdır. Bunlar esas sözleşme ve Genel Kurul kararı ile alınmış ve belli bir amaca tahsis edilmemiş yedek akçeler ya da kanuni yedek akçelerin serbestçe kullanabilecek kısımları, mevzuatın bilançoya konulmasına veya sermayeye eklenmesine izin verdiği fonlardan oluşmaktadır.

Yeni Kanun ile şarta bağlı sermaye artırımının önü açılmıştır. Bu sistemde şirketten alacaklılar veya şirket çalışanları bu haklarını kullandığında sermaye artırımı gerçekleşecektir. Ancak bunun için şartlı olarak artırılan sermayenin itibari değeri sermayenin yarısını aşmayacaktır. Bununla beraber esas sözleşmede şarta bağlı sermaye artırımına ilişkin kanunun aradığı şartlar dâhilinde dayanak bulunmalıdır. (YTTK md. 463, 464, 465) Yönetim Kurulu’nun istemi üzerine veya hesap döneminin kapanmasından sonra pay ihracının kanun, esas sözleşme, ihraç izahnamesine uygun olduğu işlem denetçisi tarafından incelenecektir. Bu incelemeden sonra Yönetim Kurulu sermaye artırımı beyannamesinde, yeni çıkarılan payların sayısını, itibari değerini, türlerini, belirli gruplara tanınan imtiyazları hesap dönemi sonundaki/denetleme tarihindeki sermaye durumunu belirleyecek, esas sözleşmeyi duruma uyarlayacak, hesap dönemimin kapanmasından itibaren 3 ay içinde ticaret sicilde tescil ettirilecek, işlemler tamamlandıktan sonra esas sözleşmeden şarta bağlı sermeye artırımına ilişkin kısım çıkarılacaktır.( YTTK md. 471, 472)

5.7.Sermaye Azaltılması:

Yeni kanun ile yine GK kararı ile şirket sermayesinin azaltılması mümkündür. Bu aşama Yönetim Kurulu eski kanundan farklı olarak sermaye azaltmanın amacı ve sebebini açıklayan hususları rapor halinde Genel Kurul’a sunacak, GK tarafından bu rapor ilan ettirilecektir. Bununla beraber, işlem denetçisi raporu ile sermayenin azaltılması halinde şirket alacaklılarının haklarını tamamen karşılayacak miktarda aktifin şirkette varlığının belirlenmiş olması gerekmektedir. (ETTK md. 396, YTTK md. 473)

Yeni Kanun ile alacaklılara sermayenin azaltılmasına karşı tescilden itibaren 2 yıl içinde iptal davası açma hakkı tanınmıştır. Alacaklılar bu davada alacakların ödenmediği veya teminat altına alınmadığını iddia edeceklerdir. (ETTK md. 398, YTTK md. 475)

6. PAYLAR

6.1.Yasaklar:

Yeni Kanun ile şirket tescilinden önce pay taahhüdün devri yasaklanmış bulunmaktadır. (YTTK md. 352)

Yeni Kanun ile getirilen düzenleme ile iştirak taahhüdünden, şirketin işletme konusu ve pay sahibinin işletmesi gereği yapılan işlemlerden doğan borçlar dışındaki borçlar dışında pay sahiplerinin şirkete borçlanması yasaklanmıştır. (YTTK md. 358)

Kural olarak eski kanunda yer aldığı gibi pay sahibine pay bedelini ve payın itibari değerini aşan primi ifa dışında borç yükletilememektedir. Ancak bununla beraber yeni Kanunda kayıtlı sermaye sistemini kabul eden anonim şirketlerde esas sözleşme ile yönetim Kurulu’na primli pay çıkarma yetkisi tanınabilmektedir. (ETTK md. 405, YTTK md. 480)

6.2.İmtiyazlı Pay:

Yeni Türk Ticaret Kanunu ile paylara imtiyaz tanınması yine olanaklıdır. Bununla beraber imtiyaz bakımından bir paya tanınacak oyda imtiyaz en çok 15 oy hakkı ile sınırlandırılmış bulunmaktadır. Ancak bu sınırlamada kurumsallaşma projesinin Mahkeme kararı ile onandığı hallerde uygulanmaz. Yeni Kanunla oyda imtiyaz hakkında getirilen diğer bir sınırlama ise bu imtiyazın esas sözleşme değişiklikleri, işlem denetçisi seçimi ve ibra ve sorumluluk davasında kullanılamamasıdır. (YTTK md. 479)

Belirli pay gruplarına yönetim kurulunda temsil veya YK üyeliğine aday önerme hakkı tanıyan düzenleme Yeni Kanun ile getirilen bir değişikliktir. (YTTK md. 360)

6.3.Pay Senetleri:

Yeni Kanun ile Yönetim Kurulu’na hamiline yazılı pay senetlerinin bastırılması için bedelin ödenmesinden itibaren 3 ay süre tanınmış bulunmaktadır. Yönetim Kurulu’nun pay senedinin bastırılmasına ilişkin karar tescil ve ilan edilecek aynı zamanda şirketin internet sitesine konulacaktır. Bununla beraber Yeni Kanun ile azlık nama yazılı senetlerin bastırılmasına ilişkin istemde bulunabilir. (ETTK md. 412, YTTK md. 486)

6.4.Pay Senetlerinin Devri:

Yeni Kanun ile bedeli tamamen ödenmemiş nama yazılı hisse senetlerinin devri ancak şirketin onayı ile gerçekleşmektedir. Bununla beraber şirket onay hakkındaki red kararının ancak devralanın ödeme yeterliliği bulunmadığı veya teminat gösterilmediği gerekçesi ile reddedebilmektedir. Eski Kanunda şirket devirden sonra devri pay defterine işlemekte, esas sözleşme ile bu kayıttan sebepsiz olarak imtina edebileceği düzenlenebilmekteydi. Yeni kanun ile esas sözleşme ile nama yazılı payların ancak şirket onayı ile devredilebileceğine ilişkin düzenleme yapılabilmektedir. Esas sözleşmedeki bu düzenleme intifa hakkı ile genişletilebilir. Ancak şirketin tasfiyeye girdiği hallerde bu sınırlamalar ortadan kalkmaktadır. (ETTK md. 418, YTTK md. 491,492)

Yeni kanun ile borsaya kote edilmiş veya edilmemiş nama yazılı payların devrinin şirket tarafından reddi de düzenlenmiştir. Şirket, borsaya kote edilmemiş nama yazılı payların devrini payın gerçek bedelini ödeyerek veya esas sözleşmedeki haklı sebeplerle, devralan paylarını kendi adına ve hesabına aldığını açıkça beyan etmezse,  önemli sebeplere dayanarak reddedebilir. (YTTK md. 493-498) Borsaya kote edilmiş paylarda ise iktisap için belli bir oran belirlenmiş ise bu oran aşıldığı takdirde veya devralanın payları kendi ad ve hesabını açıkça aldığını beyan etmemesi halinde şirket tarafından devrin reddi gündeme gelecektir. Buna rağmen, borsaya kote edilmiş nama yazılı pay miras, cebri icra, mal rejimi gereği alınmış  olduğu hallerde şirketin red hakkı yoktur.

Yeni kanun ile payların nevinin değiştirilmesi ancak esas sözleşmede değişiklik yapılmasına bağlıdır. (ETTK md. 410, YTTK md. 485)

7. PAY SAHİBİ:

7.1.Temsil:

Eski Kanunda olduğu gibi Yeni Kanunda da, pay sahibi GK ‘da bir temsilci ile temsil olunabilmektedir.

Yeni Kanun ile temsilcilerle ilgili yeni düzenlemeler yapılmış, şirket pay sahiplerine temsilci atama konusunda tavsiye de bulunabilmektedir. Şirket tarafından önerilen bu temsilci (organ temsilcisi olarak da adlandırılabilir) şirket ile bağlantısı olan bir kişi ise bu kişi ile beraber şirketten tamamen bağımsız bir kişinin (bağımsız temsilci olarak da adlandırılabilir) de önerilmesi gerekmektedir. Bununla beraber YK ‘na GK toplantısı çağrı ilanına ilişkin başka bir görev daha verilmiş bulunmaktadır. Çağrı ilanının TTSG ve internet sitesinde ilanından en az 45 gün evvel pay sahipleri önerdikleri kurumsal temsilcilerini 7 gün içinde şirkete bildirmeye davet edilecektir.  Pay sahipleri tarafından önerilen bu kişiler de GK toplantı çağrı ilanında yer alacaktır. Kanunda kurumsal temsilcilik için ivaz alınamayacağı düzenlenmiştir. (YTTK md.428)

Pay sahibi tarafından tevdi edilen temsilci görevini ifa ederken pay sahibinin talimatlarına bağlıdır. Görevlendirilen temsilcinin bağlı olacağı esaslar ve temsil belgesinin içeriği Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenecektir. (YTTK md.429)

Görevlendirilen temsilciler temsil edeceklerin payın sayısı, çeşidi, itibari değeri ve grubunu şirkete bildirmek ile yükümlüdürler. Bununla beraber temsilciler temsil belgesinin içeriğini ve oylarını hangi yönde kullanacaklarını radyo, tv, vs. araçlarla açıklayacaklardır. (YTTK md.430,431)

7.2.Hakları:

Pay sahibinin oy hakkı yeni kanun ile ancak taahhüt edilen sermayenin asgari miktarın ödenmesi ile gündeme gelecektir. Bu oran esas sözleşme veya kanun (%25) ile belirlenecektir. (YTTK md.435)

Yeni Kanun ile pay sahiplerinin şirketten bilgi alma ve inceleme hakkı detaylandırılmış ve kuvvetlendirilmiştir. Bununla beraber şirket sadece istenilen bilgiler verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye gireceği gerekçesi ile reddedilebilecektir. Yeni Kanun ile bilgi alma ve inceleme talebi reddedilen pay sahibi Mahkeme’ye başvurma hakkına sahiptir. (YTTK md.437, ETTK md.362,363)

Eski kanunda olduğu gibi Yeni kanunda da pay sahipleri belli olayların incelenmesi için özel denetim talebinde bulunabilmektedir. Eskiden pay sahibinin bu talebi GK tarafından değerlendiriliyor ve denetçi GK tarafından seçiliyordu, reddedildiği takdirde Mahkeme’ye başvuruluyordu. Yeni kanun ile GK tarafından talep kabul olunduğunda Mahkeme’den denetçi atanması istenecektir. Yeni uygulama ile talep ret olunduğu takdirde sermayenin onda birinin talebi ile özel denetçi atanması için Mahkeme’ye başvurulabilir. (YTTK md.438,439, ETTK md.348 )

8. SONA ERME:

8.1.Sona Erme:

Yeni kanun ile şirketin sona erme sebepleri sınırlandırılmıştır. Buna göre şirketin pay sahiplerinin sayısının 5 ten aşağı düşmesi halinde veya alacaklıların talepte bulunması halinde şirket fesih olmamaktadır. Bunun dışında şirketin iflas etmesi, müddetin bitmesi, şirketin amacının gerçekleşmesinin imkansız olması, organ eksikliği, Genel Kurul kararı ile eski kanunda olduğu gibi Yeni Kanunda da şirket sona ermektedir. (YTTK md.529,530, ETTK md.348)

8.2.Haklı Sebeple Fesih:

Yeni Kanun ile haklı sebeple şirketin feshini talep etme hakkı getirilmiştir. Buna göre sermayenin en az onda birine sahip pay sahipleri Mahkeme’den haklı sebep iddiası ile şirketin feshini talep edebilmektedirler. Bu halde Mahkeme pay sahibine payın gerçek değerinin ödenerek pay sahibinin şirketten çıkarılmasına karar verebilmektedir. (YTTK md.531)

8.3.Tasfiye:

Yeni Kanun ile tasfiye memurlarından en az birinin Türk olma ve yerleşim yerinin Türkiye olması şartı getirilmiştir. Şirketin feshine Mahkeme tarafından karar verildiği takdirde tasfiye memuru da Mahkeme tarafından atanacaktır. (YTTK md.536, ETTK md.441)

Yeni Kanun ile şirketin tasfiyeden sonra ek tasfiyesi için son tasfiye memurları, YK üyeleri, pay sahipleri, alacaklılar şirketin merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemeden şirketin yeniden tescilini isteyebilmektedirler. (YTTK md.547)

Uygulamada yer alan tasfiyeden dönme kuramı kanuna eklenen diğer bir husustur. Buna göre, şirket sürenin dolması veya GK kararı ile sona ermiş ise, pay sahipleri arasında şirket malvarlığının dağıtıma başlanmadıkça, GK alacağı kararla şirketin devamına karar verebilmektedir. (YTTK md.548)

Yeni kanun ile ibra kararı Genel Kurul kararıyla kaldırılamaz. İbraya olumlu oy veren ve ibra kararını bilerek payı iktisap etmiş pay sahiplerinin dava hakkı bulunmamaktadır. İbra tarihinden itibaren altı ay geçmesiyle dava hakkı düşmektedir. (YTTK md.558, ETTK md.380)