Av. Merve Ayçe ÖZMERİÇ
Kasım, 2017
ŞİRKET HİSSELERİNİN (PAY) DEVRİ
Türk Ticaret Hukuku sisteminde sermaye şirketleri anonim şirket ve limited şirket hisse devri kurumu ayrıca düzenlenmiştir. Bu düzenlemeler uyarınca, makalemizde limited ve anonim şirketlerde hisse devri işleminin usulü ve geçerlilik koşulları bakımından değerlendirme ve inceleme yapılmıştır.
LİMİTED ŞİRKETLERDE HİSSE DEVRİ:
Limited şirketlerde hisse devri usulü TTK. 595’de düzenlenmiştir. Bu yasal düzenleme uyarınca, esas sermaye payının devrini doğuran işlemler yazılı şekilde yapılmalıdır ve imzaları noterce onanmalıdır. Devrin geçerli olması için hisse devrinin ortaklar kurulu tarafından onaylanması gerekmektedir. Nihayetinde aşağıda belirtilen ve birbirini takip eden üç işlemin yapılması halinde limited şirketlerde pay devri gerçekleşmiş olmaktadır.
-Noterde imzaların tasdik edildiği hisse devri sözleşmesi
-Hisse devrinin şirkete bildirilmesi
-Şirket tarafından hisse devrinin kabulü ve pay defterine işlenmesi
Pay devri işleminin tamamlanması akabinde iş bu kararın 3.kişiler bakımından Hüküm ifade etmesi için Türk Ticaret Sicil Gazetesi’nde tescil edilmesi gerekmektedir. TTK md.598 ile hisseleri devralan ortağa tescil ve ilan için; ticaret siciline başvuru yapma imkanı da sağlanmıştır.
Bununla beraber TTK md.595 (ETTK md.520) hükmüne göre limited şirket hisse devri sözleşmesinin yazılı şekilde yapılmış ve imzası noterce tasdik ettirilmiş olmaması halinde; sözleşme ilgililer arasında dahi hüküm ifade etmeyecektir. Bu kapsamda yapılan ödemelerin iadesi talebi sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanacaktır.
ANONİM ŞİRKETLERDE HİSSE DEVRİ:
Anonim şirketler için önemli bir kavram olan “pay”, üç anlamda kullanılır. Bunlardan ilki esas sermayenin bir parçasını ifade etmesidir. Esas sermayenin pay sayısına bölünmesi sonucu oluşan ve nominal ( itibari ) değeri olan her bir birim birer payı oluşturur. Pay sayısının ve nominal değerinin esas sözleşmede gösterilmesi zorunludur. Bir diğer anlamıyla pay; pay sahipliği konumunu yani ortaklık sıfatını ifade eder. Ortaklık sıfatından kaynaklanan hak ve borçlar paya bağlıdır. Pay elde edilirken ortaklık sıfatı da kazanılmış olur. Payın devredilmesi halinde ortaklık sıfatı ve buna bağlı hak ve borçlar da devredilmiş olur. Üçüncü anlamıyla pay; bir kıymetli evrak niteliğindeki pay senetlerini ( hisse senetlerini ) ifade eder. Hamiline düzenlenmiş paylar hariç olmak üzere, payın bir senede bağlanması zorunluluğu yoktur. Senede bağlanmamış paylar “çıplak pay” olarak adlandırılmıştır (Fatih Bilgili, Şirketler Hukuku, 2.bası, 2012, s.240,241).
Payın devrine gelince; nama yazılı pay senetlerin devri için, bir temlik beyanı veya senedin arkasında tam bir cironun yapılması, ayrıca senet üzerindeki zilyetliğin devir ve teslimi gerekir. Bu koşulların yerine getirilmemesi halinde yapılan devir işlemi geçersizdir. (TTK md.490 vd) Hamile yazılı paylar ise zilyetliğinde devri ile hüküm ifade etmektedir. (TTK md. 489)
Anonim şirket tarafından pay senedinin ihraç edilmemiş olması ve ilmühaber çıkarılmaması, anonim şirkette pay devrine engel teşkil etmeyecektir. Anonim ortaklığın çıplak payın devredilebilirliği ilkesi uyarınca, çıplak payın da senede bağlanmış paylar gibi serbestçe devredilebileceği, bu devrin 818 sayılı BK.nun 162 ve devamı ( 6098 sayılı TBK 183 ) maddelerine göre alacağın temliki hükümleri çerçevesinde olacağı kabul edilmiştir ( Hayri Domaniç, Anonim Şirketler Hukuku ve Uygulaması, İstanbul 1988, s,1325; Hasan Pulaşlı, Şirketler Hukuk Şerhi, Ankara 2011, C.II, s.1261 ).
Çıplak payın konu edileceği en önemli işlemlerden biri devirdir. Çıplak payın devri genel hükümler doğrultusunda yapılır. Çıplak payın devrinde, devrin anonim ortaklığa karşı ileri sürülebilmesi için TTK m.499 (ETTK md.417) uyarınca pay defterine kaydı gereklidir. Bu halde çıplak payın devri için iki işlemin varlığı gereklidir. Bu işlemler; hisse devrine ilişkin adi yazılı sözleşme ve devrin şirket pay defterine işlenmesidir.
Anonim şirketlerde hisse devrinin Türk Ticaret Sicil Gazetesi’nde tescili isteğe bağlıdır. (Tek pay sahipliğinden kaynaklanan bildirim yükümlülüğü, TTK 198 hükmü saklıdır.)
0 comments